Engelli İstihdamı Zorunluluğu
4857 sayılı İş Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca, ülkemizde engelli bireylerin istihdamını teşvik etmek amacıyla, 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel ve kamu sektöründeki işverenlere engelli personel çalıştırma zorunluluğu getirilmiştir. Bu kapsamda;
🔸Özel sektörde çalışan sayısının en az %3’ü oranında,
🔸Kamu kurumlarında ise en az %4 oranında engelli bireylerin istihdam edilmesi zorunludur.
Engelli Çalışan Tanımı
🔸Engelli çalışan; tüm vücut fonksiyonlarının en az %40’ından yoksun olduklarını, yetkili sağlık kuruluşlarından alacakları engelli sağlık kurulu raporu ile belgeleyen ve İŞKUR’a kayıt yaptıran kişilerdir.
🔸İşverenler, engelli bireyin işe başlama tarihinden itibaren en geç 15 iş günü içerisinde İŞKUR’a İşe Giriş Bildirgesi ve Sağlık Kurulu Raporu ile bildirimde bulunarak tescil işlemini gerçekleştirmelidir.
Zorunlu Engelli Çalışan Sayısı Nasıl Hesaplanır?
Engelli çalıştırma yükümlülüğü, işverenin aynı il sınırları içerisindeki tüm işyerlerindeki toplam çalışan sayısı üzerinden hesaplanır. Hesaplama şu şekilde yapılır:
🔸İl genelindeki toplam çalışan sayısı belirlenir.
🔸Mevcut çalışan engelli personel bu sayıdan düşülür.
🔸Kalan sayı üzerinden %3 (özel sektör için) oranı uygulanır.
🔸Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür.
Engelli Personelin Çalışma Koşulları
🔸Yer altı, su altı işleri gibi riskli alanlarda çalıştırılmaları yasaktır.
🔸Sağlık kurulu raporunda çalıştırılamayacakları belirtilen işlerde çalıştırılamaz.
🔸Engelli çalışanlar, diğer personellerle aynı çalışma saatlerine tabidir.
Engel Oranları
🔸Engellilik dereceleri, çalışma gücündeki kayıp oranına göre sınıflandırılır:
🔸Birinci derece engelli: %80 ve üzeri kayıp
🔸İkinci derece engelli: %60 – %79 arası kayıp
🔸Üçüncü derece engelli: %40 – %59 arası kayıp
Engelli Çalışan İşveren Destekleri
🔸Özel sektör işverenleri tarafından çalıştırılan her bir engelli çalışan için, asgari ücretin sosyal güvenlik primi işveren payının tamamı Hazine tarafından karşılanmaktadır.
🔸Teşvikten faydalanmak için kişinin İŞKUR kaydı olmalıdır.
🔸SGK Teşvik Sistemi’nden engellilik onaylanmalıdır ve 14857 kanun kodu ile bildirim yapılmalıdır.
2025 yılı için destek tutarları:
26005,5 x 0,1575= 4.095,87 (%5 indirim kapsamında olan yerler için)
🔸Engelli personellerin engel derecelerine göre gelir vergilerinden indirim yapılmaktadır.
Engelli Çalışan İçin Gelir Vergisi İndirimleri
🔸Birinci derece engelli: 9.900 TL (%15’lik dilimde 1.485 TL)
🔸İkinci derece engelli: 5.700 TL
🔸Üçüncü derece engelli: 2.400 TL
* Bu indirimler bakmakla yükümlü olduğu kişiler için de geçerlidir.
* İndirimden faydalanmak için Gelirler İdaresi’nden alınan Vergi İndirimi yazısı gereklidir.
Engelli Personel Çalıştırmama Cezası
İŞKUR, işyerlerinin engelli istihdamı yükümlülüklerini düzenli olarak denetlemektedir. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işverenlere:
🔸Her ay,
🔸Her çalıştırılmayan engelli personel başına,
2025 yılı itibariyle 30.081,00 TL idari para cezası uygulanmaktadır.
Gizem AVŞAR / Bordro Uzmanı
